MXH có thể đem đến nhiều tác động tiêu cực lên người dùng, bao gồm: bạo lực mạng, nghiện mạng, lan truyền thông tin độc hại, vấn đề về bảo mật thông tin, v.v. Tuy nhiên, có thể thấy lứa tuổi HSSV là đối tượng dễ bị ảnh hưởng mạnh mẽ nhất do sự thiếu hiểu biết về an toàn mạng.

Tuy nhiên, MXH cũng đem lại rất nhiều tác động tích cực tới cho cộng đồng, đặc biệt là đối với việc tăng khả năng kết nối giữa các nhóm người khác nhau mà không bị giới hạn bởi vị trí địa lý. Vậy nên, MXH đóng một vai trò quan trọng trong việc tăng khả năng kết nối, đặc biệt đối với việc nâng cao sự kết nối giữa các thế hệ khác nhau, và giữa giáo viên với học sinh.

Vậy nên, đối với việc tăng trưởng không ngừng của MXH hiện nay, thay vì ngăn cấm học sinh sử dụng MXH, hoặc tập trung giải quyết các vấn đề do việc sử dụng MXH sai lệch đem lại, chúng ta nên tập trung vào việc giáo dục học sinh trên đa nền tảng, và phát huy tính hiệu quả của việc giao tiếp online để nâng cao nhận thức của học sinh về các tác động mà MXH có thể đem lại.

2. ỨNG DỤNG MXH VÀO THAM VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH THPT

1. Sự cấp thiết của việc hỗ trợ tham vấn tâm lý cho học sinh

Sức khỏe tâm lý là một vấn đề nổi cộm hiện nay, đặc biệt đối với lứa tuổi học sinh. Theo thống kê, 14 triệu người gặp các vấn đề về tâm lý ở Việt Nam, tuy nhiên, hơn 90% người bệnh không nhận được sự chăm sóc chính quy. Điều này dẫn tới một lỗ hổng lớn giữa “nguồn cung” và “nhu cầu” về dịch vụ sức khỏe tâm lý (VietnamNews, 2023). Theo UNICEF, tỷ lệ mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần trong giới trẻ Việt Nam dao động từ 8% đến 29% (UNICEF, 2018). Vậy nên có thể thấy, để giảm tải sức ép của lỗ hổng trên lên sức khỏe tâm lý của học sinh, một biện pháp kịp thời nhằm tiếp cận và giải quyết các vấn đề tâm lý nên được xây dựng.

2. Mô hình “Ứng dụng MXH vào tham vấn tâm lý cho học sinh THPT”

          Có thể thấy, với nhu cầu cao về tham vấn tâm lý, chúng ta nên phát triển một mô hình dịch vụ có 3 khả năng chính: (1) có khả năng tốt trong việc tiếp cận học sinh THPT, (2) có khả năng tiếp cận với số lượng lớn và (3) có tính chuyên môn cao trong việc tham vấn tâm lý.

          Đối với yêu cầu thứ (1) và thứ (2), MXH có thể được ứng dụng vào việc xây dựng mô hình với các đặc điểm của nó. Việc xây dựng tốt các nội dung chia sẻ, khả năng tiếp cận nhanh chóng và rộng rãi đối với học sinh cũng như phù hợp với xu thế giao tiếp hiện nay của giới trẻ, MXH đáp ứng tốt được các yêu cầu mà mô hình đề ra.

          Đối với yêu cầu thứ (3), mô hình này cần được đảm bảo về tính chuyên môn, khi mà các thông tin được chia sẻ cũng như cách tiếp cận các vấn đề tâm lý cần được thực hiện và bảo đảm bởi các chuyên gia. Cụ thể, Nhà trường có thể tập trung xây dựng một đội ngũ chuyên gia tâm lý được huấn luyện chuyên môn. Ngoài ra, MXH cũng có thể đóng góp thêm về mặt chuyên môn trong việc bảo mật hơn về thông tin cũng như giao tiếp online có thể giúp đỡ trong việc hạn chế các vấn đề mà gặp mặt trực tiếp đem đến như ngại giao tiếp, sợ người lạ, v.v.

          Vậy nên việc sử dụng MXH để tiếp cận và nâng cao hiệu quả trong việc hỗ trợ tham vấn tâm lý cho học sinh THPT có thể đem lại các tác động tích cực. Ngoài ra, để đảm bảo được tính hiệu quả này, tính chuyên môn trong công tác tham vấn cũng nên được đảm bảo và đề cao trong quá trình xây dựng mô hình.

• III. HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ỨNG DỤNG MXH THAM VẤN TÂM LÝ CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU PHONG

Tháng 10/2023, tổ Tư vấn Tâm lý trường THPT được thành lập và đi vào hoạt động chính thức. Trường dành một phòng ở Tầng 2, đảm bảo sự riêng tư, không gian thân thiện, gần gũi, cử một cán bộ kiêm nhiệm Tư vấn tâm lý trực theo lịch. Tuy nhiên, từ tháng 10/2023 đến giữa tháng 12/2023, lượng học sinh tìm đến phòng Tư vấn tâm lý rất ít, chủ yếu là Tư vấn nhóm nhỏ (3 đến 5 em) về vấn đề chọn nghề nghiệp trong tương lai hoặc những vấn đề về khó khăn trong cuộc sống của những học sinh yếu thế. Sở dĩ các em không đến phòng Tư vấn tâm lý do nhận thức sai lệch, sợ mọi người nghĩ mình gặp vấn đề gì đó hệ trọng mới tìm đến đó. Vì vậy, hoạt động tư vấn trực tiếp chưa đạt được hiệu quả mong muốn.

một số hình ảnh của phòng tham vấn tâm lý


Trước thực trạng như thế, cuối tháng 12/2023, fanpage “Tư vấn tâm lý trường THPT Triệu Phong” được lập ra nhằm khắc phục những hạn chế nói trên. Ngay khi được lập nên, fanpage liên tục nhận được những yêu cầu tư vấn của học sinh, cựu học sinh đang và đã học tại trường trước những áp lực học tập, những cám dỗ của cuộc sống và đặc biệt trên không gian này, các em không ngại chia sẻ cả những vấn đề nhạy cảm như vấn đề xâm hại tình dục, sa ngã trong cuộc sống, áp lực từ gia đình...Có thể khẳng định, với mô hình này, tổ Tư vấn tâm lý trường THPT Triệu Phong đã phần nào tháo gỡ được rào cản ngại ngùng của học sinh, và đó là hiệu quả mà MXH đã đem lại cho công tác tham vấn tâm lý cho học sinh.

\
Trang fanpage của trường

IV. KẾT LUẬN CHUNG

          Với sự phát triển không ngừng của KHCN và MXH, chúng ta nên tìm hiểu rõ về các tác động của chúng lên sự phát triển của người dùng, đặc biệt là học sinh - đối tượng dễ bị tác động nhất trong cộng đồng. Nhận biết được những tác động đó, chúng ta không chỉ nên tập trung vào việc giảm thiểu tác động tiêu cực mà còn nên phát triển được những cơ hội mà MXH đem đến cho môi trường giáo dục. Đặc biệt đối với sức khỏe tâm lý của học sinh, chúng ta nên phát triển những giải pháp kịp thời, cùng với sự ứng dụng MXH và đảm bảo được hiệu quả chuyên môn của giải pháp nhằm hỗ trợ trong việc tham vấn tâm lý cho học sinh THPT.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chen, M., & Xiao, X. (2022). Tác động của MXH lên sự phát triển của các tác

nhân cảm xúc của học sinh. Frontiers in Psychology, 13.           https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1010766

Kemp, S. (n.d.). Digital 2023: Vietnam — DataReportal – Thông tin chi tiết về kỹ

thuật số toàn cầu. https://datareportal.com/reports/digital-2023-vietnam

Statista. (2023). Những lý do chính để sử dụng mạng xã hội Việt Nam.

https://www.statista.com/statistics/1299983/vietnam-leading-reasons-for-using-social-networks/

Steinmetz, K. (2018). Nghiên cứu cho thấy thanh thiếu niên đã hạn chế đi sự giao

tiếp trực tiếp. TIME. https://time.com/5390435/teen-social-media-usage/

UNICEF. (2018). Sức khỏe tâm thần và phúc lợi tâm lý xã hội ở trẻ em và

thanh thiếu niên ở một số tỉnh, thành phố ở Việt Nam. Hanoi, Vietnam.

VietnamNews. (2023). 14 triệu người Việt mắc các bệnh về rối loạn tâm thần.

https://vietnamnews.vn/society/1582203/14-million-people-suffer-from-mental-disorders-in-viet-nam.html