MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN Ở TRƯỜNG THPT HIỆN NAY

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã nêu rõ, “mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp người học làm chủ kiến thức; biết vận dụng hiệu quả kiến thức vào đời sống và tự học suốt đời; có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp; biết xây dựng và phát triển hài hòa các mối quan hệ xã hội; có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú; nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại” (Trích tài liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo tập huấn thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018). Đây cũng là mục đích học tập mà tổ chức UNESSCO đã đề xướng: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình”. Như vậy, song song với việc trau dồi kiến thức, Học sinh cần phải học cách sống, cách cư xử, cách xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong nhà trường như quan hệ thầy trò, bạn bè,... Và việc xây dựng một lớp học thân thiện, đoàn kết lại vô cùng cần thiết, đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay.

 “Trường là nhà, thầy cô là cha mẹ, bạn bè là anh em”. Trường học chính là ngôi nhà thứ hai của học sinh, ở đó, người học vừa lĩnh hội kiến thức, vừa hoàn thiện nhân cách để trở thành một công dân tích cực trong thời đại 4.0. Ngày nay, khi mà mặt trái của mạng xã hội đang len lỏi vào các trường học và có tác động không nhỏ đến sự hình thành nhân cách, đạo đức học sinh thì việc xây dựng một lớp học thân thiện càng cần thiết hơn bao giờ hết. Với học sinh, xây dựng lớp học thân thiện sẽ tạo không khí cởi mở, vui vẻ, tích cực, từ đó tạo hứng thú cho người học, hình thành các mối quan hệ lành mạnh. Một môi trường học tập tốt sẽ góp phần xây dựng và hình thành nền tảng kiến thức và nhân cách hoàn thiện cho học sinh, nhất là trong bối cảnh  hiện nay.

THỰC TRẠNG

Những năm gần đây, phong trào xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực diễn ra rộng khắp ở các trường phổ thông theo Chỉ thị số 40/2008/ CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT); Nghị định số 80/2017/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2017 của Chính phủ quy định về môi trường GD an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường và Quyết định số 5886/ QĐ-BGDĐT ngày 28 tháng 12 năm 2017 của Bộ GD&ĐT. Và việc xây dựng lớp học thân thiện trong trường học chính là bước khởi đầu cho điều đó. Tuy nhiên, đây là vấn đề đáng bàn đối với người làm công tác chủ nhiệm, bởi lẽ tâm lí lứa tuổi các em ở độ tuổi này khá phức tạp. Một số học sinh có xu hướng chia bè kéo phái, chơi theo kiểu lợi ích nhóm, từ đó chia rẽ, gây mất đoàn kết nội bộ trong lớp học. Mặt khác, mặt trái của mạng xã hội hiện nay đã tác động không ít đến nhận thức và hành động khiến nhiều học sinh tự giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực. Hiện nay theo thống kê của các nhà nghiên cứu thì Việt Nam đang là một trong những nước đứng đầu về tỷ lệ bạo lực học đường và đang có dấu hiệu gia tăng. Đáng chú ý là những hành vi bạo lực học đường chủ yếu bắt nguồn từ những xô xát rất nhỏ nhưng lại trở thành nghiêm trọng. Bạo lực học đường không chỉ xảy ra ở những đối tượng là nam giới mà còn cả ở nữ giới; không chỉ giữa học sinh với học sinh mà còn có bạo lực giữa học sinh với giáo viên và giáo viên với học sinh. Vấn đề đặt ra là chúng ta đã có những giải pháp gì để khắc phục tình trạng này? Thiết nghĩ, việc xây dựng lớp học thân thiện trong trường học là một trong những phương cách hữu hiệu để kết nối học sinh lại với nhau, giúp hình thành môi trường giáo dục lành mạnh, tích cực, hiệu quả.

Sau đây, xin đề xuất một số giải pháp cụ thể trong việc xây dựng lớp học thân thiện:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP

Về phía giáo viên chủ nhiệm

GVCN là cầu nối quan trọng giữa nhà trường với gia đình, với giáo viên bộ môn. Bởi vậy, GVCN phải là những người vừa có tâm, vừa có tầm. Trước hết, phải xem việc xây dựng nội quy lớp học là tiêu chí hàng đầu để xây dựng lớp học thân thiện. Thân thiện ở đây không có nghĩa là cào bằng, dễ dãi các mối quan hệ mà trong công việc phải lấy nguyên tắc, nội quy làm trọng. Với phương châm “Rèn luyện kĩ năng sống cũng cần thiết như việc tích lũy kiến thức”, GVCN cần chú trọng việc rèn luyện, giáo dục một số kỹ năng cơ bản cho học sinh qua cách cư xử, giao tiếp, giải quyết tình huống, các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm, các cuộc thi văn hóa, văn nghệ, TDTT... GVCN cũng cần phải đa dạng các nội dung và hình thức sinh hoạt cuối tuần như: tổ chức trò chơi, cho học sinh xem các đoạn video clip truyền cảm hứng, xem những thước phim ngắn trong "Quà tặng cuộc sống",  góp ý hòm thư “Điều em muốn nói”. Bản thân GVCN cũng phải thay đổi, phải biết kiểm soát cảm xúc của mình, để bên ngoài cửa lớp những áp lực cuộc sống đời thường để tạo không khí thân thiện, vui vẻ trong giờ học, tập tính hài hước, tạo tiếng cười cho các em nhiều hơn.

                                                              HS vui với những tấm thiệp chúc mừng đầu xuân GVCN gửi tặng
         GVCN cần học cách lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của học sinh, tránh làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm của học sinh. “Lớp học thân thiện” không chấp nhận sự xúc phạm về nhân phẩm và danh dự, không chấp nhận sự xúc phạm về thân thể. GV nhận xét góp ý những việc các em làm chưa tốt, chưa được, không nên chỉ trích, chê bai làm thui chột sự sáng tạo, tích cực ở học sinh. Sự yêu thương chân thành, sự quan tâm đúng lúc sẽ cảm hóa được HS. Điều gì xuất phát từ trái tim người thầy sẽ đến được trái tim người học. Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh. “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình. Có một người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm ngoan, tích cực và hứng thú khi đến lớp.

Thành công lớn nhất của người dạy không phải là kiến thức trò lĩnh hội được mà là sự tiến bộ dù nhỏ, những giá trị tinh thần mà học sinh cảm nhận được. Các em thấy mình được yêu thương, được thấu hiểu, được thể nghiệm, được vui vẻ sẽ tạo nên môi trường hợp tác, thân thiện, tích cực cho lớp học.

        Trong một “Thế giới phẳng” phát triển như vũ bão ngày nay, mỗi người đều phải học suốt đời mới thích ứng kịp với những đổi thay của xã hội, GV càng phải không ngừng tự học, tự đổi mới mình. GVCN còn đứng trước thử thách gay gắt là học sinh  ngày nay hiểu biết quá sớm, quá nhiều thứ qua truyền thông xã hội và mạng internet. Do đó, muốn hoàn thành sứ mệnh của mình, GVCN phải luôn tự học, biết tự học để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tìm tòi áp dụng những phương pháp dạy học mới khiến các em quan tâm, thích thú. GVCN trong quá trình dạy học phải không ngừng tiến bộ cùng học sinh.

                                                                  Niềm vui giờ sinh hoạt cuối tuần
Về phía giáo viên bộ môn

       Mỗi giáo viên bộ môn cần tạo không khí lớp học vui vẻ, cởi mở, thân thiện dựa trên những nguyên tắc riêng, từ đó mà việc hình thành kiến thức sẽ trở nên đơn giản hơn, nhẹ nhàng hơn thông qua các trò chơi, các hoạt động trải nghiệm, các hoạt động nhóm, ...

Về phía cha mẹ học sinh

      Cần quan tâm, sát sao hơn việc giáo dục học sinh ở gia đình, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm để cùng uốn nắn, giáo dục học sinh, cùng GVCN xây dựng một lớp học thân thiện để niềm vui mỗi ngày đến trường, đến lớp của các em cũng chính là niềm tin gửi gắm của phụ huynh vào mái nhà thứ hai đúng như tinh thần: “Trường là nhà, thầy cô là cha mẹ, bạn bè là anh em’.

   Kết luận

Xây dựng “lớp học thân thiện” là một việc làm hết sức cần thiết trong nền giáo dục hiện nay, khi mà những trào lưu thái quá của xã hội phát triển một cách chóng mặt và len lỏi vào học đường. Nó không bỏ sót một đối tượng nào và có tác động không ít đến việc hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh. Một số giải pháp xây dựng lớp học thân thiện trên đây sẽ đưa các em trở về một môi trường sống lành mạnh, tích cực, một ngôi nhà chung ấm áp, ở đó có đầy đủ các thành viên như trong một gia đình. Trong đó, GVCN phải là người cha, người mẹ, người thầy đồng thời là người bạn đối với các em, là người luôn thắp lửa, giữ lửa và truyền lửa, tạo hứng thú để HS thích đi học, thích đến lớp với tinh thần “mỗi ngày đến lớp là một ngày vui”.

Muốn làm được điều đó, trước hết đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, phải thực sự yêu nghề mến trẻ, coi các em như chính con em của mình, nói cách khác, GVCN phải là người vừa có “Tâm”, vừa có “Tầm”, tạo được vị thế và uy tín trong lòng HS, đồng thời phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo thì lúc đó hiệu quả GD mới có chất lượng .

        Mỗi giáo viên sẽ có một cách làm của bản thân nhưng tất cả đều hướng tới sự hoàn thiện của một nền giáo dục, bởi vì thành công của “lớp học thân thiện” sẽ là nhân tố để cấu thành “trường học thân thiện”.

Trên đây là một vài giải pháp về việc xây dựng lớp học thân thiện trong công tác chủ nhiệm ở trường THPT. Rất mong nhận được sự chia sẻ, đóng góp ý kiến từ quý đồng nghiệp để có thể áp dụng có hiệu quả hơn các giải pháp trên ở trường học  trong thời đại 4.0 hiện nay.