MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM STEAM CHO TRẺ MẦM NON

1. Mở đầu

Thực hiện Nghị quyết của Chính phủ số 16/CT-TTg ngày 4/5/2017 về Tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (còn gọi là cách mạng công nghiệp 4.0). Hiện nay, phương pháp STEAM cũng đang được triển khai ở cấp học mầm non. Thực chất của những phương pháp dạy học này là sự tích hợp nhiều lĩnh vực, hướng tới các hoạt động trải nghiệm, giúp người học chủ động nắm bắt cơ hội, đưa ra các giải pháp thiết thực, tận dụng tối đa các lợi thế của người học, hình thành kỹ năng cho người học. Hoạt động trải nghiệm giúp cho người học có nhiều cơ hội trải nghiệm để vận dụng những kiến thức học được vào thực tiễn, từ đó hình thành năng lực thực tiễn cũng như phát huy tiềm năng sáng tạo của bản thân.

2. Nội dung

2.1. Bản chất và đặc điểm của giáo dục STEAM

2.1.1. STEAM là gì?

STEAM là viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật), Art (Nghệ thuật) và Math (Toán học). Giáo dục STEAM về bản chất được hiểu là trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cần thiết liên quan đến các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học.

Năm môn học trong STEAM có chung một cách tiếp cận là yêu cầu người học thu thập và tổng hợp bằng chứng để giải quyết vấn đề. Việc học STEAM diễn ra hàng ngày khi trẻ khám phá và học hỏi những điều mới. Khi trẻ khám phá thế giới xung quanh, chúng sử dụng lý thuyết về STEAM (10)

Quá trình học với STEAM bắt đầu từ sớm và rất tự nhiên với những gì diễn ra xung quanh trẻ trong cuộc sống hàng ngày. Người lớn có thể thúc đẩy việc học STEAM của trẻ bằng cách cho trẻ khám phá và trải nghiệm, vì STEAM là tương tác dựa trên sự phám phá.

2.1.2. Bản chất và đặc điểm của giáo dục STEAM

Trẻ em khi khám phá thế giới xung quanh dường như chúng có thể lật tung mọi thứ để thõa mãn nhu cầu ham hiểu biết của mình, như là một nhà khoa học say mê với mọi thứ xung quanh. Trong quá trình khám phá ấy, trẻ em tìm ra được những quy luật, cách thức thực hiện chứa đựng yếu tố của khoa học, các cơ sở lý thuyết của giáo dục khoa học. Mục tiêu quan trọng nhất là thông qua giáo dục khoa học, trẻ em có khả năng liên kết các kiến thức này để thực hành và có tư duy để sử dụng kiến thức vào thực tiễn để giải quyết các vấn đề trong thực tế.

Với kỹ năng công nghệ, ở đây nghĩa là những gì con người tạo ra (10) có khả năng hỗ trợ trẻ em phát triển nhận thức. Từ những vật dụng đơn giản như cái bút, chiếc quạt, bánh xe, dây kéo đến những hệ thống phức tạp như mạng Internet, máy móc… Khi chơi với những công cụ này, chúng quan sát và học hỏi từ nguyên nhân và kết quả.

Kỹ thuật ứng dụng khoa học giúp trẻ hiểu làm thế nào và tại sao mọi thứ hoạt động. Vấn đề này đòi hỏi trẻ em phải có khả năng tổng hợp và kết hợp để biết cách làm thế nào để cân bằng các yếu tố liên quan (như khoa học, nghệ thuật, công nghệ, kỹ thuật) để có được một giải pháp tốt nhất trong thiết kế và xây dựng quy trình. Ngoài ra học sinh còn có khả năng nhìn nhận ra nhu cầu và phản ứng của xã hội trong những vấn đề liên quan đến kỹ thuật.

Về kỹ năng nghệ thuật, tư duy sáng tạo tất quan trọng cho các môn học STEM, đó là lý do tại sao nghệ thuật đã được thêm vào STEM để trở thành STEAM. Theo đó, các nhà khoa học, nhà phát triển công nghệ, kỹ sư và toán học cần để đổi mới và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo. Chủ động và tự học là cốt lõi của nghệ thuật trong STEAM. Đó là khi trẻ vẽ tranh, hát hoặc diễn kịch. Nghệ thuật là sự khám phá. Nghiên cứu cho thấy tiếp xúc sớm với nghệ thuật sẽ hỗ trợ trẻ phát triển nhận thức và sự tự tin.

Và cuối cùng, kỹ năng toán học là khả năng nhìn nhận và nắm bắt được vai trò của toán học trong mọi khía cạnh tồn tại trên thế giới. Trẻ em có kỹ năng toán học sẽ có khả năng thể hiện các ý tưởng một cách chính xác, có khả năng áp dụng các khái niệm và kỹ năng toán học vào cuộc sống hằng ngày.

Giáo dục STEAM vận dụng phương pháp học tập chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, các phương pháp giáo dục tiến bộ, linh hoạt nhất như Học qua dự án - chủ đề, Học qua trò chơi và đặc biệt phương pháp Học qua hành luôn được áp dụng triệt để cho các môn học tích hợp STEAM.

2.2. Bản chất và đặc điểm của hoạt động trải nghiệm

2.2.1. Bản chất của hoạt động trải nghiệm đó là việc tổ chức cho người học tiến hành các hành động, ở đó, người học được tương tác thực với đối tượng trong các hoàn cảnh nhất định, hình thành các kinh nghiệm hiện tại, đồng thời có sự tương tác giữa kinh nghiệm đã có với kinh nghiệm thu được hiện tại, chủ thể phân tích, “phá vỡ” kinh nghiệm đã có, bởi kinh nghiệm hiện tại, nhờ đó hình thành kinh nghiệm mới (năng lực mới) và sử dụng nó như một phương tiện để giải quyết một tình huống, một hoạt động mới.(4)

Như vậy, thông qua hoạt động trải nghiệm, người học được cung cấp các kiến thức, kỹ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm. Trong các hoạt động trải nghiệm, giáo viên có vai trò định hướng, hỗ trợ, đánh giá, uốn nắn, sửa sai khi cần thiết.

 Hoạt động trải nghiệm gần giống với học thông qua làm nhưng khác ở chỗ là nó gắn với kinh nghiệm và cảm xúc cá nhân. Trải nghiệm luôn chứa đựng 2 yếu tố không thể tách rời, đó là hành động và xúc cảm. Đây là một đặc điểm quan trọng của hoạt động trải nghiệm.

2.2.2. Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm:

Hoạt động trải nghiệm có một số đặc điểm sau:

Nội dung hoạt động trải nghiệm mang tính tích hợp:

Nội dung hoạt động trải nghiệm rất đa dạng và mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức, kỹ năng của nhiều môn học, nhiều lĩnh vực điều này giúp cho các nội dung giáo dục trở nên thiết thực, gần gũi với cuộc sống hơn, đáp ứng nhu cầu học tập của người học, giúp các em vận dụng vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng, thuận lợi.

Hình thức học thông qua trải nghiệm rất đa dạng

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức qua nhiều hình thức khác nhau: trò chơi, diễn kịch, tổ chức các ngày lễ hội,… Các hình thức đa dạng và phong phú này giúp cho người học thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý trẻ.

Học thông qua trải nghiệm là quá trình học tích cực và hiệu quả

Hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho người học phát huy tính tích cự, chủ động, tự giác và sáng tạo. Hoạt động này có khả năng huy động sự tham gia tích cực của người học vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động. Có thể nói, hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho các em được tiếp xúc với đối tượng cụ thể, được bày tỏ quan điểm của bản thân, được lựa chọn ý tưởng hoạt động, tự giải quyết các tình huống nảy sinh, được thể hiện và khẳng định năng lực của bản thân… từ đó hình thành cho các em những giá trị sống và các năng lực cần thiết trong cuộc sống.

Học thông qua trải nghiệm đòi hỏi khả năng phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường.

Khác với hoạt động dạy học, hoạt động trải nghiệm có khả năng thu hút sự tham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, đây cũng là cơ hội để sinh viên được học tập, giao tiếp với nhiều lực lượng giáo dục, lĩnh hội được nhiều nội dung giáo dục qua các kênh khác nhau, với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Điều này làm tăng tính đa dạng, hấp dẫn của hoạt động trải nghiệm.

Học qua trải nghiệm giúp lính hội những kinh nghiệm mà các hình thức học tập khác không thực hiện được

Trong quá trình học tập, người học có thể lĩnh hội kinh nghiệm bằng nhiều con đường khác nhau, tuy nhiên, có những kinh nghiệm chỉ có thể lĩnh hội thông qua trải nghiệm thực tiễn. Ví dụ cảm thụ âm nhạc, tư thế cơ thể trong không gian, cảm xúc trước cái đẹp, niềm vui sướng, hạnh phúc,… Sự đa dạng trong trải nghiệm sẽ mang lại cho người học kinh nghiệm sống phong phú, qua đó phát triển nhân cách, phát triển bản thân.

2.3. Đặc điểm và tính chất học tập của trẻ mầm non

Tính tự nhiên: Trẻ học như là đang sống trong cuộc sống thực của mình và trẻ chỉ tiếp nhận những gì thỏa mãn nhu cầu tự nhiên của trẻ. Chính vì thế, dạy trẻ chính là tổ chức cuộc sống thực của trẻ, qua đó trẻ tiếp nhận kinh nghiệm lịch sử- xã hội một cách tự nhiên. Trẻ học được nhiều thứ mà không thấy bó buộc, áp đặt, gò bó, đảm bảo cho trẻ sống hồn nhiên, vô tư trong suốt tuổi thơ trong sáng của mình.

Tính kết hợp: Hoạt động của trẻ em ở tuổi mầm non không mang tính riêng lẻ mà thường mang tính kết hợp, chúng thường đan xen vào nhau, hỗ trợ bổ sung cho nhau, do đó kết quả thu nhận được không chỉ là kết quả được tạo ra của một hoạt động nhất định mà thường mang tính kết hợp, tích hợp nhiều lĩnh vực trong cùng một hoạt động nòng cốt.

Tính thực hành: Khởi đầu việc học của trẻ là học trong thực hành. Nhiều nghiên cứu cho thấy tổ chức các hoạt động thực hành là hình thức dạy học có hiệu quả nhất đối với trẻ, bởi phương thức học cơ bản của trẻ là nhập tâm, bắt chước và luyện tập.

Tính thường xuyên, mọi nơi, mọi lúc: Trẻ học trong sinh hoạt hàng ngày, trong lúc ăn uống, đi vệ sinh, trong công việc tự phục vụ, học mọi nơi, mọi lúc…

Tự nhiên, kết hợp thực hành, thường xuyên mọi nơi mọi lúc là tính chất đặc trưng của hoạt động học của trẻ tuổi mầm non. Đó cũng là những đặc tính rõ nét của học không chủ định. Người lớn cần bổ sung cho trẻ dạng học có chủ định: học tập dù chỉ mới ở dạng sơ khai (9). Trẻ mầm non không chỉ học các lí thuyết qua sự giảng giải, đàm thoại của cô mà trẻ cần học thông qua thực hành, trải nghiệm chính quá trình thực hành -  trải nghiệm vừa phù hợp với đặc điểm tư duy trực quan – hành động vừa giúp trẻ dễ dàng chiếm lĩnh tri thức. Vận dụng STEAM trong dạy học vừa phù hợp với đặc điểm tư duy vừa phù hợp với phương pháp dạy học ở mẫu giáo “học bằng chơi, chơi mà học” sẽ giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo vừa phát huy tinh thần tập thể và các kĩ năng xã hội cần thiết ở trẻ như: Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, kĩ năng thỏa thuận, kĩ năng giải quyết vấn đề….khi trẻ cũng nhau làm việc, cùng nhau trải nghiệm.

2.4. Một số biện pháp tổ chức hoạt trải nghiệm STEAM cho trẻ mầm non

Trẻ mầm non không chỉ học các lí thuyết qua sự giảng giải, đàm thoại của cô mà trẻ cần học thông qua thực hành, trải nghiệm chính quá trình thực hành -  trải nghiệm vừa phù hợp với đặc điểm tư duy trực quan – hành động vừa giúp trẻ dễ dàng chiếm lĩnh tri thức. Vận dụng và đề xuất biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm STEAM trong dạy học vừa phù hợp với đặc điểm tư duy vừa phù hợp với phương pháp dạy học ở mẫu giáo “học bằng chơi, chơi mà học” sẽ giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo vừa phát huy tinh thần tập thể và các kĩ năng xã hội cần thiết ở trẻ như: Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, kĩ năng thỏa thuận, kĩ năng giải quyết vấn đề….khi trẻ cũng nhau làm việc, cùng nhau trải nghiệm.

Biện pháp 1: Làm nảy sinh vấn đề thông qua việc bố trí môi trường hoạt động trải nghiệm STEAM cho trẻ

* Mục đích: Tạo cơ hội cho trẻ phát hiện nhiều vấn đề trong quá trình hoạt động ở trường mầm non thông qua chính môi trường hoạt động của trẻ để trẻ được trải nghiệm theo STEAM.

* Ý nghĩa: Môi trường hoạt động bao gồm các đối tượng mà trẻ cần tác động trong hoạt động của mình. Trong môi trường hoạt động trẻ sẽ có cơ hội được rèn luyện khả năng phát hiện và thực hành các nội dung theo phương pháp STEAM. Nếu giáo viên biết cách sắp xếp môi trường “mách bảo” trẻ hoạt động, làm nảy sinh các vấn đề để trẻ phát hiện và giải quyết thì khả năng ứng dụng này của trẻ sẽ được nâng cao.

* Cách tiến hành:

   Bước 1: Dự kiến các hoạt động trải nghiệm theo STEAM có thể diễn ra trong môi trường

         Giáo viên dựa vào việc quan sát môi trường hiện có và các hoạt động của trẻ hàng ngày để phân tích và hình dung, từ đó dự kiến một số hoạt động trải nghiệm theo STEAM phù hợp với môi trường để trẻ thực hiện trong quá trình hoạt động.

   Bước 2: Xem xét các vấn đề có thể phát sinh trong hoạt động trải nghiệm SEAM của trẻ.

         GV cần có sự liên tưởng, sáng tạo dựa trên kinh nghiệm của bản thân và khả năng của trẻ để hình dung những vấn đề trẻ gặp phải và sẽ giải quyết được trong quá trình hoạt động  của trẻ. Giáo viên cần suy nghĩ về các tình huống khó khăn có thể xảy ra, mục tiêu trẻ cần đạt được và cách giải quyết các tình huống đó.

   Bước 3: Bố trí môi trường hoạt động làm nảy sinh vấn đề đã dự định trước.

GV cần sắp đặt lại vị trí, trạng thái của các đồ vật, đồ chơi, đối tượng được trẻ sử dụng trong hoạt động theo mục đích của tình huống trong đó có cả các đồ vật làm nảy sinh vấn đề và đồ vật thay thế nếu có. Cô cũng có thể tạo thêm các đồ vật, vật liệu mới để trẻ chưa biết cách sử dụng nhưng trẻ sẽ sử dụng khi gặp tình huống phù hợp.

Biện pháp 2: Lồng ghép các nội dung giáo dục STEAM trong chế độ sinh hoạt hằng ngày

Biện pháp này được tiến hành theo các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị vật liệu, đề tài và giao nhiệm vụ cho trẻ

Bước 2: Trẻ lựa chọn vật liệu để tạo ra sản phẩm

Bước 3: Trẻ thực hiện

         - Trẻ phân công nhau để tạo ra sản phẩm

         - Lựa chọn các nguyên vật liệu phù hợp để tạo ra sản phẩm

         - Trẻ cùng nhau trang trí sản phẩm

         - Sử dụng các kĩ năng toán học để lựa chọn vật liệu tạo thành sản phẩm

Bước 4: Giáo viên chụp ảnh lại các kết quả về sản phẩm của trẻ

Bước 5: Nhận xét sản phẩm

Nội dung STEAM được thể hiện như sau:

+ S (science): Thể hiện ở bước 3, bước 4

+ T (Technology): Thể hiện ở bước 4

+ E (engineering): Thể hiện ở bước 2

+ A (arts): Thể hiện ở bước 3.

+ M (mathematic): Thể hiện ở bước 3.

Các hoạt động của trẻ mầm non được tổ chức tích hợp theo các lĩnh vực phát triển và theo chủ đề giáo dục. Tùy vào từng chủ đề, từng lĩnh vực phát triển chúng ta vận dụng phương pháp STEAM để tổ chức cho trẻ hoạt động trong một ngày, chẳng hạn:

** Với hoạt động đón trẻ, trong giờ chơi tự chọn cô có thể lên kế hoạch cho những trẻ đến trước cùng nhau lắp ghép ô tô. Giáo viên có thể tiến hành như sau:

- Giao nhiệm vụ cho trẻ (những trẻ đến trước) “Lắp ghép ô tô” – chủ đề “Giao thông” (tùy vào độ tuổi để giáo viên giao nhiệm vụ theo mức độ khó dễ và lựa chọn vật liệu lắp ghép phù hợp với độ tuổi của trẻ).

- Giáo viên chuẩn bị các nguyên vật liệu phù hợp và để các vị trí khác nhau (vị trí dễ nhìn, dễ tìm) cho trẻ tìm kiếm nguyên vật liệu.

- Cô giao nhiệm vụ cho nhóm trẻ: lắp ghép ô tô

- Khi trẻ làm xong cô mang sản phẩm cất đi và chụp ảnh về chiếc ô tô mà trẻ đã thực hiện để tiến hành các hoạt động khác trong ngày. Trong một thời điểm nào đó, cô tổ chức cho cả lớp xem lại sản phẩm của nhóm bạn vừa tạo ra và đặt ra các câu hỏi khác nhau cho cả lớp cùng khám phá (Các câu hỏi phải kích thích trẻ tư duy và có nhiều phướng án trả lời, tránh sử dụng câu hỏi có/không).

- Cô gợi ý cho các đưa ra ý kiến chơi với chiếc ô tô và trang trí ô tô cho đẹp hơn, hấp dẫn hơn.

- Trong hoạt động này, các nội dung của STEAM được thể hiện như sau:

+ S (science): Trẻ biết cấu tạo của chiếc “ô tô.

+ T (Technology): Trẻ quan sát mẫu ô tô, cấu tạo của ô tô

+ E (engineering): Trẻ biết sử dụng các bộ phận rời (các mảnh ghép khác nhau) để lắp ghép thành chiếc ô tô hoàn chỉnh)

+ A (arts): Trẻ biết sử dụng các nguyên vật liệu phù hợp để trang trí cho chiếc ô tô đẹp hơn.

+ M (mathematic): Trẻ biết ước lượng bằng mắt, hoặc làm phương pháp thử - sai để lắp ghép các bộ phận của chiếc ô tô với nhau.

* Trong hoạt động học: Hoạt động học là một hoạt động đặc thù của trẻ mẫu giáo, hoạt động này bị chi phối bởi hoạt động vui chơi – hoạt động chủ đạo và được thực hiện theo các lĩnh vưc phát triển thể hiện trong các chủ đề mang tính tích hợp. Với mỗi lĩnh vực phát triển giáo viên có thể ứng dụng steam cho trẻ trải nghiệm như:

* Lĩnh vực phát triển nhận thức: Trong hoạt động là quen với toán, tương ứng với 5 nội dung (Biểu tượng về số lượng, con số, phép đêm; kích thước, hình dạng, không gian, thời gian) ở phần luyện tập giáo viên thiết kế các trò chơi học tập hoặc các phiếu bài tập để trẻ tham gia hoạt động steam, cho trẻ đo lường, đếm số lượng các đối tượng có ở xung quanh trẻ… chẳng hạn: Đề tài: “Dạy trẻ phân biệt hình vuông, hình tam giác với hình chữ nhật” (4 - 5 tuổi). Ở phần luyện tập cô thiết kế phiếu bài tập yêu cầu nhóm trẻ nối các hình tương ứng và tô màu các hình đã học, hoặc giáo viên yêu cầu xé  - dán các hình đã học. Hoạt động khám phá khoa học, với hoạt động này việc tổ chức trải nghiệm bằng ứng dụng steam rất phong phú và đa dạng, chẳng hạn: Giáo viên tổ chức cho cho trẻ thực hành thí nghiệm các hiện tượng xung quanh trẻ như: Thí nghiệm về sự tồn tại của không khí, thí nghiệm về thực vật, thí nghiệm về trọng lượng của vật (chìm, nổi), thí nghiệm về sự sống của cá trong môi trường nước…hoặc vận dụng tạo hình (vẽ, tô màu, ghép hình…để giúp trẻ dễ dàng ghi nhớ đối tượng đã học)

* Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ: Trong lĩnh vực này chúng ta đặc biệt chú ý đến hoạt động làm quen với tác phẩm văn học, bởi vì những câu chuyện, bài thơ được đưa đến cho trẻ đều được lựa chọn kĩ lưỡng về nội dung cũng như nhân vật, câu chữ trong mỗi tác phẩm. Những tác phẩm này phù hợp với xúc cảm, tình cảm của trẻ mầm non vì vậy giáo viên tổ chức cho trẻ đóng kịch, tạo ra các sản phẩm phù hợp theo nội dung mỗi bài học để trẻ cùng thực hiện.

* Lĩnh vực giáo dục thẩm mỹ: Hoạt động tạo hình và hoạt động âm nhạc là hai hoạt động mà trẻ rất yêu thích, giáo viên cho trẻ trải nghiệm bằng ứng dụng steam như: Tổ chức cho trẻ vẽ, nặn, xé – cắt dán theo các nhóm (đặc biệt trong giờ tạo hình theo đề tài; hoặc các giờ vận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên) để tạo ra sản phẩm chung. Giờ âm nhạc, tổ chức cho trẻ vận đông theo nhạc, tạo ra các dụng cụ âm nhạc…

* Với hoạt động góc: Hoạt động góc là hoạt động mà trẻ rất yêu thích và có nhiều thời gian, đồng thời hoạt động này cũng phát huy tối đa tính tích cực, sáng tạo ở trẻ, đặc biệt hoạt động này trẻ thỏa sức trải nghiệm và giáo viên dễ dàng vận dụng phương pháp STEAM trong dạy học. Góc thiên nhiên: Trẻ thỏa sức trải nghiệm, thí nghiêm, thực hành để phát hiện những điêu mới lạ, hấp dẫn của thế giới xung quanh như: Thí nghiệm sự nảy mầm của hạt, tìm hiểu quá trình sinh trưởng và phát triển của cây xanh…; Góc Nghệ thuật, giáo viên cũng có thể tổ chức các hoạt động như quá trình tổ chức hoạt động tạo hình, âm nhạc, cho trẻ chơi với các dụng cụ âm nhạc. Nhưng ở góc này, các hoạt động được tổ chức với thời gian dài hơn, phong phú, đa dạng hơn; Góc Xây dựng – lắp ghép: ở góc này giáo viên dễ dàng tổ chức hoạt động trải nghiệm bằng ứng dụng STEAM như cho trẻ xây dựng công viên, lắp ghép mô hình…Với góc thư viện – học tập: cho trẻ chơi với các trò chơi học tập, đồ dùng học tập, các loại sách về khoa học, thí nghiệm…; Góc phân vai: Tổ chức cho trẻ đóng các vai khác nhau theo chủ đề và nội dung cốt truyện được cô lập kế hoạch.

* Hoạt động ngoài trời: Tùy theo từng chủ đề giáo viên giao nhiệm vụ khám phá, hoạt động cho trẻ, chẳng hạn: Trong hoạt động có mục đích giáo viên cho trẻ “Xây ngôi nhà”; “Vẽ đồi núi, vẽ đàn gà, vẽ khung cảnh trường học, vẽ phương tiện giao thông”; “làm chiếc mũ, làm hộp đựng quà, làm chong chóng, gấp thuyền giấy”…hoặc tổ chức cho trẻ làm các thí nghiệm đơn giản “ Vì sao nến cháy được, Tìm hiểu sự tồn tại của không khí bằng cách thổi hơi vào túi bóng, cây cần gì để lớn lên…”, hay trong hoạt động chơi tự do cô có thể gợi ý cho các nhóm trẻ hoạt động trải nghiệm các hoạt động này theo sở thích và khả năng của trẻ.

* Hoạt động chiều: Trong hoạt động chiều, giáo viên tiếp tục cho trẻ ôn tập, cũng cố, đàm thoại các nội dung đã học để giúp trẻ khắc họa thêm các kiến thức đã hình thành và cung cấp ở các hoạt động trước đó.

Biện pháp 3:Tạo cơ hội cho trẻ được đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm theo STEAM  trong quá trình hoạt động

* Mục đích: Hình thành cho trẻ kĩ năng đánh giá và tự đánh giá kết quả hoạt động của mình và của bạn.

* Ý nghĩa: Khả năng đánh giá của trẻ còn hạn chế và bị chi phối bởi nhiều yếu tố, do đó, tổ chức cho trẻ tự kiểm tra, đánh giá là cơ hội cho trẻ được luyện tập và phát triển kĩ năng đánh giá kết quả hoạt động của bản thân. Quá trình kiểm tra đánh giá của trẻ có sự hướng dẫn, tổ chức của giáo viên nên sẽ định hướng cho trẻ những tiêu chí để đánh giá kết quả hoạt động của mình mà ít bị chi phối bởi yếu tố cảm tính.

* Cách tiến hành:

             Bước 1: Tổ chức cho trẻ kiểm tra, đánh giá cần được tiến hành thường xuyên ngay, trong và sau hoạt động trải nghiệm theo STEAM.

             Bước 2: Hướng dẫn trẻ hiểu được nội dung đánh giá

Trẻ phải đánh giá kết quả và cách thực hiện giải pháp của mình.

            Bước 3: Cho trẻ nêu ý kiến đánh giá của bạn và nhận xét mình.

            Bước 4: Động viên, khuyến khích trẻ trong quá trình kiểm tra, đánh giá.

3. Kết luận

        Phương pháp dạy học STEAM nhằm phát triển kĩ năng cho trẻ thông qua thực hành. STEAM tích hợp các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kĩ thuật, nghệ thuật và toán học để giúp trẻ giải quyết các vấn đề đặt ra, nâng cao khả năng sáng tạo ở trẻ, phù hợp với nguyên tắc dạy học mang tính tích hợp trong giáo dục mầm non.

Hoạt động trải nghiệm phát huy tối đa khả năng sáng tạo, tích cực, năng động của trẻ mầm non. Hoạt động trải nghiệm qua thực hành phù hợp với khả năng học của trẻ, phù hợp với đặc điểm tư duy trực quan hành động ở trẻ, vì thế trẻ tiếp thu kiến thức, kĩ năng một cách nhẹ nhàng, thoải mái phù hợp với phương pháp “học bằng chơi, chơi bằng học”

Hoạt động học tập chưa phải là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, nhưng hoạt động này sẽ hình thành những hứng thú bền vững và nảy sinh những kỹ năng trí tuệ chuẩn bị cho trẻ vào trường phổ thông. Phương pháp dạy học STEAM phù hợp với tính chất học tập của trẻ.

          Việc vận dụng STEAM trong quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ ở trường mầm non là con đường giúp trẻ khám phá thế giới một cách nhẹ nhàng, thú vị, hiệu quả. Ứng dụng STEAM trong dạy học khiến say sưa, hứng thú, phát triển trí tưởng tượng sáng tạo, thỏa mãn trí tò mò, ham hiểu biết và hình thành niềm đam mê với khoa học và công nghệ ở trẻ, góp phần phát triển toàn diện nhân cách trẻ, chuẩn bị đầy đủ các phẩm chất cần thiết cho trẻ học tập ở trường phổ thông.

 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Bộ Giáo dục & Đào tạo, Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

[2]. Nghị quyết của Chính phủ số 14/2005/NQ-CP về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006- 2020

[3]. Chỉ thị 16/CT-TTg ngày 4/5/2017 về Tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (còn gọi là cách mạng công nghiệp 4.0)

[4]. Nguyễn Thanh Bình (2017), Bồi dưỡng năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên phổ thông, Kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc gia

[5]. Nguyễn Vinh Hiển (28/6/2019), Dạy học tiếp cận giáo dục STEAM trong trường phổ thông, Báo Giáo dục thời đại (Hải Bình ghi)

[6]. Bùi Ngọc Diệp (2015), Hình thức tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông, Tạp chí Khoa học Giáo dục, số 113 – 02/ 2015.

[7]. Trần Thị Bích Liễu (2013), Giáo dục phát triển năng lực sáng tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

[8]. Nguyễn Phan Lâm Quyên, Trần Thị Kim Cúc (2017), Rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới, Kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc gia.

[9]. Nguyễn Ánh Tuyết, Nguyễn Thị Như Mai (2008), Sự phát triển tâm lý trẻ em lứa tuổi mầm non, Nhà xuất bản Giáo dục.

[10]. Trao quyền cho trẻ khám phá thế giới (2019), Hội thảo- Tập huấn phương pháp STEAM